मुस्ताङ (मुक्तिनाथ) – २० कात्तिक २०७७ मुस्ताङको घरपझोङ गाउँपालिका‑५, चिम्लेका कर्मा गुरूङले १३ वर्षको उमेरमा पिता को निधनको पश्चात् परिवारको स्याउ बगैँचालाई निरन्तरता दिनुका छन्। पिता बुबाले पहाडबाट पानी ल्याएर, भरियाबाट स्याउ ल्याएर र रात दिन काम गरेर ७०० रोपनी क्षेत्रफलको बगैँचा बनाएका थिए। त्यसपछि गुरूङले बगैँचालाई ५ हजार स्थानीय प्रजातिका र ५७ हजार उच्च‑घनत्वका स्याउका बोटसम्म विस्तार गरेका छन्। पछिल्लो वर्षको भदौ महिनाको दोस्रो साताबाट स्याउ बजारमा पुग्न थाल्यो। स्याउहरू तिहारसम्म लगातार काटिन्छन्। इटालीबाट ल्याइएको एम‑९ प्रजाति सहित स्थानीय तथा आयातित प्रजातिहरूको मिश्रणमा गुरूङले बुबाले रोपेका बोटहरूबाट स्याउ बजारमा लैजाँदैछन्। गुरूङले आफैँको बाहेक आफन्त‑समुदायको जमीनी भाडामा लिएर बगैँचालाई थप फैलाएका छन्। २०२३‑२४ वर्षमा १२ करोड रुपैयाँको स्याउ बिक्री भएको थियो भने यस वर्ष १६ करोड रुपैयाँसम्मको बिक्रीको अपेक्षा गरिएको छ। उनले भने, “मेहनत अनुसारको फल मिल्न थालेको छ, बुबाले मेहनत गर्दागदैं छोडेर गएको अपुरो बगैंचालाई झनै फराकिलो बनाएको छु।” प्रत्येक वर्ष १५ हजार उच्च‑घनत्वका स्याउका बोट बिस्तार गरिन्छ। गुरूङले बुबाको पेशालाई निरन्तरता दिन बगैँचामा समय दिनुका छन् र आफ्नो छोरालाई ड्रोन तथा अन्य आधुनिक प्रविधिमा तालिम दिएका छन्। “हाम्रो स्याउ खेती तेस्रो पुस्तामा प्रवेश गरेको छ, माटो परीक्षणसहित आवश्यक औषधिका लागि पनि प्राविधिकले नियमित परीक्षण गर्ने गरेका छन्,” उनले जोड दिए। बगैँचामा ५० जना कामदारले जमिन तयारी, बिरुवा रोप्ने, हुर्काउने र काँटछाँट गर्ने काम गर्छन् भने फल लागेपछि ३०० भन्दा बढी कामदारलाई जालीमा बाँधेर काम गराइन्छ। गुरूङले २ २०० रोपनी क्षेत्रफल भाडामा लिएर बगैँचालाई थप विस्तार गरेका छन्। स्याउबारीको अतिरिक्त उनले ६ ०० च्याङ्ग्रा, १२ घोडा, १० जर्सी गाई र मुरीपालनमा पनि लगानी गरेका छन्। मुरीपालनबाट वार्षिक ५ लाख रुपैयाँ, स्याउको सुकुटी र दुध बिक्रीबाट २ लाख रुपैयाँ आम्दानी हुन्छ। ५० उन्नत जातको गाईको संख्या बढाएर जैविक मल उत्पादन गर्ने योजना छ। मधुमक्खीपालनबाट ३ हजार रुपैयाँ प्रति किलोग्राममा शहद उत्पादन गरी बिक्री पनि गरिन्छ। कृषि
Article source: Gorkhapatra National Daily | Image credit: Gorkhapatra National Daily