Монгол Улсын Хархорум хотын сэргээн байгууламжийн төсөл эхэлж байна Монгол Улсын гурав дахь Ерөнхийлөгч, Хархорум хотын Зөвлөлийн дарга Н.Энхбаяр 2023‑ийн 5‑н ноябрь өдөр Австралийн Үндэсний Их сургуулийн урилгаар Хархорум хотын сэргээн байгуулалтын тухай илтгэл тавьсан. Түүний дагуу Монгол Улсын засгийн газар 2025‑ийн 1‑н сард Хархорум хотын төлөвлөлт, бүтээн байгуулалт, хөгжлийг дэмжих тухай хууль баталсан бөгөөд 2026‑ийн 4‑н сард шинэчилсэн хөгжлийн үзэл баримтлал, үйл ажиллагааны төлөвлөгөөг баталж, Хархорум хотын зөвлөлийг байгуулсан. ### Түүхийн үндэслэл Хархорум (Хархорум) 1254‑т Францискан лам Рубрук Монголын Их эзэнт гүрний нийслэлд хүрэлцэн ирсэнээс хойш байгуулагдсан. Тэр үед хот нь 12 ард түмний шүтээний сүм, 2 лалын сүм, 1 Христийн сүм, мөн 4 гүүртэй (тариа, хонь, үхэр, адууны) байжээ. Хархорум нь Европ, лалын ертөнц, Хятадаас ирсэн худалдаачид, лам, гар урчуудын уулзалтын төв болж, хэдэн арван жилийн турш дэлхийн нэгэн дор цугладаг хот байсан. 1585‑т Монголын өнөөг хүртэл хадгалагдсан Эрдэнэ Зуугийн буддын хийд нь энэ хотын хэсэгт байрласан. ### Хархорумын сэргээн байгууламжийн төлөвлөгөө Төсөл нь дараах гурван үндсэн зарчмаар зохион байгуулагдсан: 1. Нотолгоо – Түүхийн баримтлалын 4 зэрэглэлийн (A, B, C, G) системээр батлагдсан нотолгоо дээр үндэслэн, ямар объектуудыг сэргээх, шинэ байгуулахыг тодорхойлох. 2. Эх дурсгалыг хамгаалж, шинэ газар бүтээх – Орхоны хөндийн соёлын дурсгалт газар, 2004‑нээс хойш Дэлхийн өвийн жагсаалтад бүртгэгдсэн, 2024‑д ЮНЕСКО-оор “Монголын нүүдэлчдийн нүүдэл” гэж нэрлэгдсэн дурсгалтыг хамгаалж, шинэ хотыг орхиж буй газар дээр байгуулах. 3. Загварчлах – Дижитал 3D модел, AR, stress‑тест (хаврын, газар хөдлөлт, галын аюул) ашиглан баримтлалын дагуу төгсгөлд хүрэх. Төсөлд орхиж буй хотын 4 гүүр, 15,000 оршин суугчтай хороолол, археологийн нээлттэй талбай, музей, шинэ хотын төлөвлөгөө зэрэг баг